(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

शान्तिपर्व (Mahabharat) - 12. शान्तिपर्व(महाभारत)


॥ श्रीः ॥
12.154. अध्यायः 154
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
नारदेन शाल्मलिप्रति पर्वतादिभञ्जकेनापि वायुना तदीयशाखाया अप्यभञ्जने कारणप्रश्ने तेन साधिक्षेपमात्मशाखाभञ्जने वायोरशक्तिकथनम्॥ 1॥


Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

नारद उवाच। 12-154-0x(5814)(71202)
बन्धुत्वादथवा सख्याच्छाल्मले नात्र संशयः।
कस्मात्त्वां रक्षते नित्यं भीमः सर्वत्रगोऽनिलः॥ 12-154-1(71203)
तद्भावं परमं वायोः शाल्मके त्वमुपागतः।
तवाहमस्मीति सदा येन रक्षति मारुतः॥ 12-154-2(71204)
न तं पश्याम्यहं वृक्षं पर्वतं वेश्म चेदृशम्।
यं न वायुबलाद्भग्नं पृथिव्यामिति मे मतिः॥ 12-154-3(71205)
त्वं पुनः कारणैर्नूनं रक्ष्यसे शाल्मले यथा।
वायुना सपरीवारस्तेन तिष्ठस्यसंशयम्॥ 12-154-4(71206)
शाल्मलिरुवाच। 12-154-5x(5815)
न मे वायुः सखा ब्रह्मन्न बन्धुर्मम नारद।
चिरं मे प्रीयते नैव येन मां रक्षतेऽनिलः॥ 12-154-5(71207)
मम तेजोबलं भीमं वायोरपि हि नारद।
कलामष्टादशीं प्राणैर्न मे प्राप्नोति मारुतः॥ 12-154-6(71208)
आगच्छन्परुषो वायुर्मया विष्टम्भितो बलात्।
भञ्जन्द्रुमान्पर्वतांश्च यच्चान्यत्स्थाणुजङ्गमम्॥ 12-154-7(71209)
स मया बहुशो भग्नः प्रभञ्जन्वै प्रभञ्जनः।
तस्मान्न विभ्ये देवर्षे क्रुद्धादपि समीरणात्॥ 12-154-8(71210)
नारद उवाच। 12-154-9x(5816)
शाल्मले विपरीतं ते दर्शनं नात्र संशयः।
न हि वायोर्बले नास्ति भूतं तुल्यबलं क्वचित्॥ 12-154-9(71211)
इन्द्रो यमो वैश्रवणो वरुणश्च जलेश्वरः।
नैतेऽपि तुल्या मरुतः किं पुनस्त्वं वनस्पते॥ 12-154-10(71212)
यश्च कश्चिदपि प्राणी चेष्टते शाल्मले भुवि।
सर्वत्र भगवान्वायुश्चेष्टाप्राणकरः प्रभुः॥ 12-154-11(71213)
एष चेष्टयते सम्यक्प्राणिनः सम्यगायतः।
असम्यगायतो भूयश्चेष्टते विकृतं नृषु॥ 12-154-12(71214)
स त्वमेवंविधं वायुं सर्वसत्वभृतां वरम्।
न पूजयसि पूज्यन्तं किमन्यद्वुद्धिलाघवात्॥ 12-154-13(71215)
असारश्चापि दुर्मेधाः केवलं बहु भाषसे।
क्रोधादिभिरवच्छन्नो मिथ्या वदसि शाल्मले॥ 12-154-14(71216)
मम रोषः समुत्पन्नस्त्वय्येवं संप्रभाषति।
ब्रवीम्येष स्वयं वायोस्तव दुर्भाषितं बहु॥ 12-154-15(71217)
चन्दनैः स्यन्दनैः शालैः सरलैर्देवदारुभिः।
वेतसैर्धन्वनैश्चापि ये चान्ये बलवत्तराः।
तैश्चापि नैवं दुर्बुद्धे क्षिप्तो वायुः कृतात्मभिः॥ 12-154-16(71218)
तेऽपि जानन्ति वायोश्च बलमात्मन एव च।
तस्मात्ते नावमन्यन्ते श्वसनं तरुसत्तमाः॥ 12-154-17(71219)
त्वं तु मोहान्न जानीपे वायोर्बलमनन्तकम्।
एवं तस्माद्गमिष्यामि सकाशं मातरिश्वनः॥ ॥ 12-154-18(71220)

इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि चतुःपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः॥ 154॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-154-2 न्यग्भावं परमं वायोरिति झ. पाठः॥ 12-154-5 परमेष्ठी तथा नैव येन रक्षति वानिल इति झ. पाठः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.